de Duitse beeldhouwer Veit Stoss (ca. 1445-1533) geperfectioneerd de expressieve laatgotische stijl in zijn vroege meesterwerk, het hoogaltaar van de Maagd Maria in Krakau, Polen. Zijn late sculptuur toont zijn beheersing van een nieuwe, abstracte, Renaissance-geïnspireerde kunst.Veit Stoss werd geboren in Zwaben of Neurenberg en werkte tussen 1477 en 1496 in Krakau, Polen, toen hij het staatsburgerschap van Neurenberg werd. In 1503 vervalste hij papieren en werd ter dood veroordeeld. Hij kreeg uitstel, maar gebrandmerkt op de wangen met hete ijzers. Toch bleef hij tot zijn dood in Neurenberg werken.Stoss meest indrukwekkende en belangrijke werk is het hoogaltaar (1477-1486) van de parochiekerk van de Maagd Maria in Krakau. Het is een uitgebreide polychromed houten structuur, met twee sets vleugels die in reliëf sculptuur het leven van de Maagd en van Christus. In het midden is de dood van Maria in de aanwezigheid van de apostelen. In de opengewerkte gotische bovenbouw stijgt Christus met haar ziel naar de hemel, en op de top van het altaarstuk wordt Maria door de Drie-eenheid tot Koningin van de hemel gekroond. Het hele altaarstuk is een vuur van goud en sterke kleuren, vooral blauw, en de Opwinding Blijft in de stijl van het snijwerk. Draperie plooien, diep ondergraven, breken scherp en wervelen rond, het vormen van geanimeerde patronen in licht en schaduw. Het altaarstuk is een technisch hoogstandje dat de toeschouwer overweldigt.de eerste geaccrediteerde werken van Stoss na zijn terugkeer naar Neurenberg zijn de drie stenen reliëfs (1499) van de passie in het koor van St.Sebald. Ze zijn van opmerkelijke formele concentratie en enorme kracht, net als het houten kruisbeeld uit dezelfde periode en Kerk (nu op het hoogaltaar van de kerk van St.Lorenz).hoog boven dit altaar in St. Lorenz, opgehangen in de lucht, staat de beroemde Grote Rozenkrans van Stoss, of Salve Regina (1517-1518). Een houten rozenkrans van gebeeldhouwde rozen en medaillons die de zeven geneugten van Maria vertegenwoordigen, omringen de levensgrote beelden van Gabriël en de Annunciate Maagd. De stijl is helder en enigszins nerveus in deze zeer dramatische conceptie, die de cultus van de Rozenkrans eert, afgekondigd in de late 15e eeuw door de Dominicanen.er is slechts een hint van rust en ontspanning, evenals een adem van de nieuwe geest van de Renaissance, in het meesterwerk van Stoss late stijl, de aanbidding van de herders altaarstuk (1520-1523), gesneden voor een kerk in Bamberg (nu in de kathedraal). Het hout werd met opzet niet gekleurd, in de New Renaissance gevoel voor het medium dat Stoss hedendaagse Tilman Riemenschneider deelde.Stoss ‘ genialiteit was zo sterk dat het blijkbaar onmogelijk was voor krachtige individuen om zich te ontwikkelen in zijn school in Neurenberg. verder lezen

Er is geen biografie van Stoss in het Engels. Theodore Müller, beeldhouwkunst in Nederland, Duitsland, Frankrijk en Spanje, 1400-1500 (trans. 1966), heeft uitstekende biografische en kritische materiaal op Stoss. Aanbevolen voor achtergrond zijn Charles Louis Kuhn, Duitse en Nederlandse beeldhouwkunst, 1280-1800 (1965), en Hanspeter Landolt, Duitse schilderkunst: de Late Middeleeuwen, 1350-1500 (trans. 1968). □